Croeso!

Blog ar gyfer pobl sy'n dysgu Cymraeg yn ardal Aberteifi yw hwn. Mae'n cynnwys adnoddau ac erthyglau sy'n berthnasol i'n dosbarthiadau sgwrsio. Byddwn ni'n trafod ystod eang o destunau yn ystod y flwyddyn (garddio, byd y natur, byd busnes a gwaith, hanes lleol, coginio, tafodiaith, barddoniaeth i enwi ond rhai o'r pynciau) gan edrych ar wahanol fathau o'r iaith. Croeso i bawb sydd am ddatblygu eu sgiliau Cymraeg.

Monday, 26 June 2017

Meinir Gwilym yn gwneud Cordial Blodau'r Ysgaw

https://twitter.com/garddioamwy/status/878252034188873728

Radio Cymru 2

Mae'r BBC yn bwriadu sefydlu ail orsaf radio genedlaethol yn Gymraeg. 

Fe fydd Radio Cymru 2 yn darlledu o 7:00 tan 10:00 bob bore'r wythnos ar radio digidol, teledu digidol a BBC iPlayer Radio. 

Cymysgedd o gerddoriaeth ac adloniant fydd ar y gwasanaeth newydd, tra bydd Radio Cymru yn parhau i ddarlledu'r Post Cyntaf. 

Dywedodd golygydd Radio Cymru, Betsan Powys, ei bod yn ddatblygiad "hanesyddol".

'Cynnig dewis'

Daw'r cyhoeddiad ar ôl i'r BBC arbrofi gyda gorsaf dros dro, Radio Cymru Mwy y llynedd . 

Dywedodd Betsan Powys: "Does dim dwywaith fod hwn yn un o'r datblygiadau mwyaf hanesyddol a phwysig yn natblygiad yr orsaf ers ei sefydlu yn 1977. 

"Mae gwrandawyr Radio Cymru gyda'r gwrandawyr radio mwya' ffyddlon yng Nghymru ac mae gallu cynnig dewis iddyn nhw ac i wrandawyr newydd yn hynod gyffrous."
Mae tîm golygyddol Radio Cymru yn bwriadu lansio'r gwasanaeth newydd cyn diwedd y flwyddyn. 

Wrth ymateb i'r newyddion dywedodd Carl Morris, llefarydd darlledu Cymdeithas yr Iaith: "Ry'n ni'n croesawu'r newyddion yma - mae'n ddatblygiad addawol iawn gan fod dybryd angen rhagor o gynnwys digidol amrywiol yn y Gymraeg. 

"Gall un orsaf ddim bod yn bopeth i bawb, felly gobeithio bydd y gwasanaeth newydd yma yn golygu y bydd rhagor o amrywiaeth."

Radio Wales yn ehangu

Mewn cyhoeddiad arall, fe ddywedodd y BBC y bydd gorsaf Radio Wales yn ehangu ar FM i gyrraedd 330,000 o bobl ychwanegol. 

O ganlyniad bydd yr orsaf yn cyrraedd hyd at 91% o'r boblogaeth ar FM, o'i gymharu â 79% ar hyn o bryd. 

Gwrandawyr yn y gogledd ddwyrain a'r canolbarth yn benodol fydd yn elwa ar y cynnydd yn argaeledd Radio Wales ar FM. 

Bydd yr orsaf yn defnyddio tonfeddi FM sydd yn darlledu BBC Radio 3.

Thursday, 22 June 2017

Sir Benfro: Gwlad y Chwedlau

Mae Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro wedi creu adran arbennig i ddathlu hanes a chwedlau Sir Benfro gyda llwyth o ffilmiau a chlipiau sain, disgrifiadau o deithiau cerdded ac adnoddau eraill. Ewch i http://www.pembrokeshirecoast.org.uk/default.asp?pid=792&LangID=2 i ddarganfod mwy.

Sunday, 18 June 2017

Blasu: Adolygiad Gwales

Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

Yn ail nofel Manon Steffan Ros i oedolion cawn lu o gymeriadau difyr, stori afaelgar, lleoliad hudolus Bro Dysynni a sensitifrwydd sgwennu’r awdures ifanc, ddawnus hon. A phetai hynny ddim yn ddigon, cyfres o rysetiau diddorol a'r cyfan am £8.95 – bargen!

Ar ei phen blwydd yn bedwar ugain oed, mae Jonathan, mab ieuengaf Pegi, yn rhoi llyfr arbennig i'w fam ac yn gofyn iddi hi gofnodi ei hatgofion ynddo. Ond nid atgofion gaiff eu hysgrifennu yn y llyfr ond cyfres o rysetiau gwahanol fwydydd a phrydau a fu'n bwysig iawn i Pegi, ynghyd ag enwau’r rhai fu’n gysylltiedig â hwy. Y bobl hynny gaiff eu henwi sy’n adrodd stori Pegi fesul pennod, a phob un hanes wedi'i saernïo'n grefftus. Bron nad ydi pob pennod yn stori fer, er bod llinyn storïol gref yn plethu drwy'r cyfan yn hynod o rwydd a chelfydd.

Mae hanes plentyndod cynnar Pegi yn ingol o drist, yn arbennig hanes ei pherthynas â'i mam, ac mae'r disgrifiadau o broblemau seicolegol a salwch meddwl ei mam yn ein cyffwrdd i'r byw. Caiff Pegi flynyddoedd dedwydd ar aelwyd ei nain a’i thaid, cyn priodi Frances, grosar lleol, magu dau o blant a threulio blynyddoedd yng nghanol bwrlwm synau ac arogleuon amrywiol y siop.

Cronicl moel o fywyd llawn Pegi yw'r uchod ond mae yna bris i’w dalu am y dedwyddwch ymddangosiadol, ac mae hwnnw yn gysgod cyson ar ei bywyd. Mae’r cysgod ar ei fwyaf amlwg yn ei pherthynas â bwyd. Mae hi’n byw yn ei ganol, wrth gwrs, ac yn cael blas ar fwydo’i theulu, cyfeillion agos a chwsmeriaid ei chaffi yn Nhywyn am un tymor. Ond mae perthynas Pegi â bwyd yn llawer mwy cymhleth na hynny a gwelwn yn fuan fod y 'pleser' ymddangosiadol a gaiff hi wrth fwyta yn ymylu ar salwch meddwl neu fwlimia ar adegau anodd. Ceisia Pegi ddigoni'i hun yn gorfforol ac yn emosiynol, ond methu a wna'n aml.

Yn gefndir i’r nofel hon mae cariad amlwg yr awdures at fro ei chyndeidiau, ac mae ei disgrifiadau o’r ardal yn codi awydd go iawn ar y darllenydd i fynd yno i weld drosto’i hun. Bron nad ydy rhywun yn disgwyl cyrraedd Llanegryn a throi i mewn i gaffi Jonathan am espresso a darn o gacen sinsir neu affogato. Bron na ellid dweud mai molawd o gariad awdur, nid yn unig at ardal sydd yma, ond at ffordd o fyw. Mae pobl yn adnabod ei gilydd ac yn cefnogi’i gilydd yn y fro hon. Un ffordd o ddangos y gefnogaeth ydy coginio a rhannu bwyd, ac edrychir ymlaen yn Blasu at ddyfodiad caffi Jonathan ond mae yna hiraeth hefyd am hen ffordd o fyw yr ardal hyfryd hon.

Rysáit bara ydy’r olaf yn y nofel ac fe gymer oes gyfan i Pegi feistroli’r grefft o wneud torth dda. Ond mae hi’n llwyddo yn y diwedd, a'r gamp fach honno'n adlewyrchu ei llwyddiant hi i fod yn hi’i hun, ar waethaf y tebygrwydd i’w mam, a'r arwyddion o salwch meddwl a fu'n gysgod dros y ddwy ohonynt.


Roedd y profiad o ddarllen Blasu yn un chwerw-felys. Mae i'r gyfrol ei themâu tywyll ac ysgytwol yn ogystal â llawenydd a phrofiadau melys. Mae arddull gryno ac iaith liwgar a chyfoethog yr awdur wedi sicrhau fod hon yn stori fydd yn aros yn hir yng nghof y darllenydd. Cefais flas anghyffredin ar ddarllen hon – mwyhewch!

Janet Roberts

Blasu: Adolygiad gan Marta Klonowska

Diolch i Golwg360 am yr adolygiad hwn.


“Roedd y blas yn dal yn fyw ar fy nhafod a daeth atgofion eraill yn ôl ata i’n sydyn, pob un yn gysylltiedig â blas (…)”

Un peth am lenyddiaeth na fydd unrhyw ffilm 3D yn gallu rhagori arno byth yw y modd y gall drawsgludo pob math o ymdeimladau trwy ddefnydd dim ond geiriau. Nid yn unig delweddau ac emosiynau, ond hefyd synau, aroglau … a blasau, fel mae nofel ddiweddaraf Manon Steffan Ros yn profi.

Blas yr atgofion 

Bwyd a’i harchwaeth sy’n chwarae rôl hanfodol ym mywyd prif gymeriad Blasu, Pegi Glanrafon. Rydym yn dod i’w nabod wrth iddi ddathlu ei phedwar ugeinfed pen-blwydd gyda’i theulu cariadus a chylch o ffrindiau. Ond er gwaethaf yr holl gariad a pharch sy’n ei hamgylchu, ni all Pegi anghofio am y gorffennol a digwyddiadau dramatig ei hieuenctid …

Er bod dechreuad y nofel yn awgrymu mai Pegi ei hun a fydd yn siarad am hanes ei bywyd, mae’r awdures yn defnyddio techneg fwy diddorol: caiff pob pennod ei hadrodd gan berson gwahanol  o blith y rhai a groesodd lwybr bywyd Pegi. Byddai ambell un o’r penodau yn llwyddiannus fel stori fer annibynnol –  oherwydd bod gan bob un ei naws arbennig, yn ymwneud â rhyw flas sy’n aros yn atgofion y prif gymeriad.

A gwell fyth, mae’n bosib i ddarllenwyr cael blas go iawn o’r prydau hyn diolch i ryseitiau sy’n agor pob stori (ac mae rhai yn tynnu dŵr o ddannedd, wir!).

Bwyd a bywyd 

Ar wahân i reoli strwythur y nofel, mae bwyd yn elfen bwysig ym mhlot Blasu.  Yn yr ail bennod, er enghraifft, cyflwyna’r awdures un o brif bynciau’r nofel –  gwallgofrwydd mam Pegi –  trwy episod  eithaf dychrynllyd, pan wêl y ferch lygoden fawr yn y cawl a ddarparwyd gan ei mam.

Yn y storïau i ddod, mae darnau tywyll sy’n ymwneud â bwyd hefyd –  fel cyfnodau pan mae Pegi yn ddioddef o fwlimia, wrth iddi geisio ymdopi â gwaddod salwch ei fam.

Ond, yn gyffredinol, mae’n amlwg bod yn nofelydd am ganolbwyntio am rôl gadarnhaol bwyd.  Ac felly gall darllenwyr ddisgwyl i fwyd wneud ei waith yn holl uchafbwyntiau emosiynol y nofel: yn  cysuro, torri iâ rhwng pobol neu fynegi pob math o deimladau.

Ar yr un pryd, mae’r nofel hon yn cael effaith debyg ar y darllenwyr, wrth godi math o nostalgia am y gorffennol a’r bywyd teulol traddodiadol. Tybed faint o ddarllenwyr a fydd yn rhoi cynnig ar un o ryseitiau o’r nofel ar ôl ei darllen, yn lle prynu pizza arall i’w plant?

Diifyg amrywiaeth 

Mae iaith Blasu yn gweddu i naws cyffredinol y nofel –  mae’n llyfn, yn gynnes a dymunol i’w darllen. Ar y llaw arall, dyma darddiad gwendid mwyaf y nofel hefyd.

Gwnaeth yr awdures ymdrech uchelgeisiol i gyflwyno’r stori trwy ddefnydd lleisiau nifer o gymeriadau o wahanol ryw, oedran, cefndir a chenedl . Ond, yn anffodus, nid yw’r amrywiaeth hon yn cael ei chyfleu rhwng un stori a llall o ran iaith a steil. Pob tro gellir clywed llais unigryw’r awdures a’i  safbwynt mwyn a chall. Ac oherwydd hynny mae rhai cymeriadau yn ymddangos braidd yn annaturiol.

Ond nid ydy’r diffyg hwn yn ymyrryd â mwynhau Blasu –  llyfr ysgafn a gafaelgar yw hwn ac, er bod y plot yn datblygu’n weddol araf, mae datblygiadau annisgwyl tan y diweddglo.

Ar y cyfan, roedd darllen y nofel yn brofiad tebyg i gael cinio da gan nain, gyda blasau ardderchog ac awyrgylch hwylus a theuluol. Weithiau, efallai, cawn ni ormod o bethau melys  …  ond yn y diwedd codwn oddi wrth y bwrdd yn fodlon iawn.

Teithio

Roedd Grug Muse yn chwilio am flogiau teithio Cymraeg yn ddiweddar, a gofynnodd i'r trydarfyd am awgrymiadau. Dyma rai ohonyn nhw:

Blog Steff a Daf (Steffan Griffiths sy'n cyflwyno rhagolygon tywydd ar S4C) am eu taith i Nepal:

https://www.youtube.com/watch?v=6TT3S0ivX9Q

Asturias yn Gymraeg

Teithlyfr - blog am deithio'r byd

Taith Gruff a Dan

Awê Awen

Patagonia Haf 2017

Mae pob un ohonyn nhw'n wahanol, ond dyma fy ffefryn i:

http://teithio.blogspot.co.uk/2007/05/and-ny-nedgu-gynbu.html?m=1